و امّا رياضت‌هاى نرم مثل در محفه [ - كجاوه ] و گردون و كشتى نشستن و بر گاو و شتر سوار شدن و بر ريسمان نشستن و جنبانيدن و ديگر چيزها و مقصود از اينها آن است كه هيچ عضو نباشد كه حركت نكند و با وجود حركت بدنى ، فرحى و غضبى به آن باشد ، هم رياضت نفسى باشد و هم رياضت بدنى و مجموع اينها اگر به حدّ اعتدال است خاصه با دوستان موافق و ياران صادق ، موجب قوت و صحت بدن است . [ تقصير رياضت ] مضرت تقصير رياضت بيشتر از ادخال طعام بر طعام است . زيرا كه [ در مورد ] ادخال [ طعام بر طعام ، حقيقت ] بيشتر آن است كه [ طعام اضافى ] به قوت معده مىگذرد و فساد دفع مىشود و مضرت بىرياضتى كه جمع شدن اخلاط و فضلات است در همه اعضا مىماند و زود دفع نمىشود . تدارك اين به اسهال است ، خواه به قوت ، خواه ضعيف به حسب مزاج هركس . يا به گرسنگى و رياضت‌هاى مشكل مفرط و مدرات و ملينات ، مثل سكنجبين بزورى و سكنجبين افتيمونى و سكنجبينى كه در او تربد و دارچينى و مانند اينها باشد در اين باب نافع است . [ حركت بسيار ] مضرت حركت بسيار آن است اولا كه بدن زياده گرم و خشك مىكند و آخر به سبب زيادتى تحليل ، به سردى مىانجامد و به سبب گرمى زياده اخلاط متعفن مىكند و ماده‌هاى بد به اندرون اعضاها روان مىكند و به سبب سردى آخر ، پىها سست مىگرداند و قوت ، ساقط مىكند و بسيار است كه خفقان و غشى پيدا مىكند . تدارك آن اولا به شستن اعضا بايد كرد ، اگر تابستان باشد ، به آب سرد . و احتراز بايد كرد ، از آنكه زياده نباشد كه گرمى اصلى را بنشاند . و اگر زمستان باشد به آب نيم‌گرم بايد شست و بخورهاى خنك مثل كافور و صندل و گلاب بايد نهاد و تناول مرقه كه از گوشت نازك كوفته و نخود سفيد قدرى و اندك پيازى ساخته باشند بايد كرد . بعد از آن روغن‌هاى مقوى مانند روغن گل و روغن